#ThaiNetizen การกำกับดูแลเนื้อหาบนอินเทอร์เน็ต (Internet Content Regulation)

การกำกับดูแลเนื้อหาบนอินเทอร์เน็ต (Internet Content Regulation) : มาตรการทางกฎหมายและมาตรการที่ไม่ใช่กฎหมาย

ผู้บรรยาย: ดร.จอมพล พิทักษ์สันตโยธิน คณะนิติศาสตร์ ม.หอการค้าไทย

 

ความสำคัญของ Freedom of expression (Freedom of speech)

Freedom of speech หรือ Freedom of expression (เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น) มี 3 ทฤษฎีหลักๆ ที่อธิบายว่าทำไมต้องมีการคุ้มครอง freedom of expression

  1. Truth – เป็นเครื่องมือในการนำไปสู่การหาความจริง ความคิดเห็นหนึ่งควรได้รับการทดสอบด้วยความคิดเห็นอื่น ถ้าความคิดเห็นอื่นโดนปิดกั้น ความคิดเห็นนั้นๆ ก็จะไม่ได้รับการขัดเกลาและจะกลายเป็น Dogma (หลักเกณฑ์คำสอน ความเชื่อ หรือความคิดเห็นที่ไร้ข้อพิสูจน์) ฉะนั้นการได้ถกเถียงแลกเปลี่ยนกันจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นต้องดำรงอยู่
  2. Democracy – เป็นเครื่องมือที่นำไปสู่ระบอบประชาธิปไตย ทำให้ผู้คนได้รับข้อมูล นำมาพิจารณาไตร่ตรองทางการเมืองได้ และเป็นช่องทางที่ทำให้ประชาชนร้องเรียนไปยังรัฐได้ เป็นการสร้างกลไก การตรวจสอบ (Check and balance) อีกทั้งยังส่งผลให้เกิดการขับเคลื่อนที่ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอื่นๆ สังคมได้อีกด้วย
  3. Self-Relisation – รู้ถึงความต้องการของตนเอง
    • Individual Autonomy – ปัจเจกชนโดยเฉพาะที่โตทั้งทางร่างกายและความคิด ควรจะสามารถตัดสินใจเลือกวิถีชีวิต ความชอบ ความเชื่อของตนเองได้โดยปราศจากการแทรกแซง ซึ่ง Freedom expression เปิดโอกาสให้มีความคิดที่หลากหลาย ซึ่งปัจเจกชนสามารถเลือกได้ว่าอะไรเป็นที่ตนเองชอบ อะไรที่เหมาะสมกับตัวเอง
    • Self-fulfilment – ทำให้ปัจเจกชนได้แสดงออกความคิดเห็น เป็นการสร้างให้ตัวเราได้รับความรู้สึกเติมเต็มในชีวิต ซึ่งมีความสัมพันธ์กับ Individual Autonomy อย่างชัดเจน

 

การกำกับดูแลเนื้อหา (Content-based Regulation)

หมายถึง การเข้าไปกำกับดูแลการเข้าถึงและการเผยแพร่ความคิดเห็น มี 2 ชนิด คือ

  • Censorship – การปิดกั้นเนื้อหา
  • Conditional Access and Dissemination – การกำกับดูแลอย่างมีเงื่อนไข เช่น มีมาตรการคัดกรองผู้เข้าถึง

 

ระดับของการกำกับดูแลเนื้อหาออนไลน์

  • No Regulation – ไม่มีการกำกับดูแล
  • State Regulation – มีมาตรการกำกับดูแลจากรัฐ
  • Self- Regulation – กำหนดมาตรการกำกับดูแลของตัวองค์กรเอกชนเอง โดยกฎหมายหรือรัฐไม่กำหนด เช่น มาตรการ RTA (Association Advocating Child Protection) ป้องกันเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมแก่เยาวชนเกิดจากการรวบรวมผู้ประกอบการในอเมริกา
  • Co-Regulation – เป็นการร่วมมือร่วมหน่วยงานรัฐและเอกชน

 

person-woman-hand-relaxing

Source: PEXELS.com

 

การกำกับดูแลเนื้อหาใน Internet ของ EU

EU แบ่งประเภทของเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม ออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

  • Illegal content – child pornography ต้องห้ามดำเนินการทางกฎหมาย
  • Harmful content – เนื้อหาที่ไม่ผิดกฎหมาย ผู้ใหญ่สามารถเข้าถึงได้แต่อาจเป็นอันตรายต่อเด็ก เช่น สื่อโป๊ธรรมดา

EU ให้ทุนสนับสนุนอุตสาหกรรม IT และ ภาคประชาสังคมพัฒนา ระบบและมาตรการป้องกันไม่ให้เด็กเข้าถึงเนื้อหาเหล่านี้ได้ เช่น Filtering and rating systems (ระบบกลั่นกรองและระบบเรตติ้ง), Awareness-raising (สร้างความตระหนักรู้), Media literacy (การรู้เท่าทันสื่อ) ในหลักสูตรการเรียนการสอนของเด็ก

 

การกำกับดูแลเนื้อหาใน Internet ของประเทศไทย

หน่วยงานรัฐเป็นหลักในการดำเนินการ โดยมีการบังคับใช้ ม.20 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550 (พ.ร.บ.คอม ปี 50) ส่วนใหญ่จะเป็นมาตรการปิดกั้น Censorship และมี Self-regulation จากเอกชนเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น www.pantip.com

ทั้งรัฐและเอกชนมีองค์กรที่ทำหน้าที่เป็น hotline ถ้าเป็นของเอกชน เช่น thaihotline.org และ ถ้าเป็นของหน่วยงานรัฐ เช่น กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (MICT) ซึ่งมีเบอร์ hotline คือ 1222 แต่ทั้งสองฝ่าย (รัฐและเอกชน) กลับไม่มีการประสานงานกันโดยสิ้นเชิง

 

ปัญหาในกระบวนการ

ยกตัวอย่างเช่น URL ที่อยู่บน block list มีเป็นร้อยเป็นพัน แต่มีงานวิจัยเรื่อง “ผลกระทบจากพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550” ตั้งข้อสังเกตว่าศาลใช้เวลาไม่นานในการพิจารณาและออกคำสั่งให้ปิดกั้นเนื้อหาได้

คำถาม คือ ศาลได้ใช้เวลาพิจารณาแต่ละ URL ดูว่ามันผิดกฎหมายหรือไม่?

การร้องของรายการ block list จากภาครัฐมีความล่าช้า และต่อมาก็พบว่าไม่เป็นที่เปิดเผยว่า URL ถูกบล็อกด้วยเหตุผลใด

 

thainetizen-logo

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของการบรรยายในหลักสูตร “การอภิบาลอินเทอร์เน็ต” โรงเรียนพลเมืองเน็ต ครั้งที่ 1 จัดโดยมูลนิธิ​เพื่อ​อิน​เทอร์เน็ต​และ​วัฒนธรรม​พลเมือง​ และมหาวิทยาลัยเครือข่าย วันที่ 31 พ.ค. 2558

 

Comments

Send this to a friend